Kinderen

Gezonde tanden en kiezen, daar heb je je leven lang plezier van. Maar je moet er wel wat voor doen. In ieder geval tweemaal per dag je tanden en kiezen schoonmaken. Wat, en hoe vaak je eet en drinkt, is ook belangrijk. En regelmatig naar de tandarts gaan voor controle. Zo wordt de mondgezondheid nauwlettend gevolgd en kunnen we problemen voorkomen door een tijdige aanpak. Want gaatjes, dat is echt nergens voor nodig.

Vergoeding mondzorg tot 18 jaar

Goed om te weten is dat de basisverzekering tandheelkundige controles en zorg tot je 18e vergoedt. Zo staat niets in de weg om samen met je ouders en de tandarts een gezonde basis te leggen voor het melkgebit én het blijvende gebit.

Gezonde gewoonten

Het melkgebit beïnvloedt de ontwikkeling van het gezicht en de kaken. Bovendien speelt het een belangrijke rol bij de ontwikkeling van het blijvend gebit. Goede reiniging is belangrijk: direct na het doorbreken van het eerste tandje poetsen met peutertandpasta. Het Ivoren Kruis adviseert dat kinderen tweemaal per jaar de tandarts bezoeken. Liefst al vanaf de leeftijd van een jaar.

0 - 24 maanden

Vanaf het moment dat de eerste tandjes doorbreken, kunt u starten met poetsen. Poets de tandjes één keer per dag, bij voorkeur na het laatste eetmoment. Gebruik een zacht borsteltje en peutertandpasta met fluoride. Fluoride beschermt de tanden en kiezen tegen bacteriën en zuren en helpt zo om gaatjes te voorkomen. Poets niet alleen de tandjes, maar masseer ook het tandvlees zacht. Als uw kind tandenpoetsen vervelend vindt, probeer er dan een spelletje van te maken.

Speen of duim

Veel kinderen vinden het prettig om op hun duim of op een speen te zuigen. Dit kan invloed hebben op de stand van de tanden, daarom heeft een orthodontische speen de voorkeur.

Zuigflescariës

Sommige ouders geven hun kinderen een zuigflesje met sap, siroop of melkproducten tussendoor of vlak voor het slapen gaan. In die drankjes zitten suikers, waardoor het gebit teveel wordt blootgesteld aan zuuraanvallen en bacteriën. Dat heeft weer gaatjes in het melkgebit tot gevolg. We noemen dit ‘zuigflescariës’. Geef uw kind daarom na het tanden poetsen en voor het slapen gaan geen sap, siroop of melkproducten. Als uw kind dorst heeft, is een flesje water prima. Ook tussendoor. Voor de stand van tanden en kiezen is het sowieso goed om uw kind vanaf negen maanden uit een beker te laten drinken in plaats van uit een flesje.

Voor het eerst naar de tandarts

Wanneer uw kind een jaar oud is, is het een goed moment om hem of haar voor het eerst mee te nemen naar de tandarts. De tandarts zal kijken of de tandjes goed doorkomen en kan u adviseren over de verzorging van het gebit van uw kind. De assistente kan u eventueel poetsinstructies geven.

2 - 4 jaar

Nu komen er steeds meer tanden en kiezen door en wordt de mondverzorging steeds belangrijker. Voortaan twee keer per dag tandenpoetsen; liefst na het ontbijt en na het laatste eetmoment/ voor het slapengaan. In elk geval ’s avond heel goed poetsen.

Tips voor tandenpoetsen

  • Gebruik peutertandpasta met 500-750 ppm fluoride: per keer een dosering die niet groter is dan een erwt. Zorg dat uw kind zo min mogelijk tandpasta inslikt.
  • Maak het tandenpoetsen een vast dagelijks ritueel. Leer uw kind om zelf tanden te poetsen. Poets minstens één keer per dag na. ‘s Avonds kun je na het tandenpoetsen nog een verhaaltje voorlezen.
  • Laat uw kind ’s avonds na het tandenpoetsen niets meer eten of drinken (behalve water).
  • Laat jonge kinderen niet alleen met de tandenborstel. Deze kan te diep in de keel gestoken worden.
  • Maak het tandenpoetsen aantrekkelijk: eigen tandenborstel, eigen tubetje tandpasta, poetsliedjes, poetsverhaaltjes, poetskaart met stickers voor elke keer poetsen, poetsdiploma… Leuke boekjes zoals ‘Tandenpoetsen’ van Helga Warmels en Barbara de Wolf kunnen hierbij helpen

Regelmatig naar de tandarts

Vanaf twee jaar kunt u uw kind laten kennismaken met uw tandarts, bijvoorbeeld als u zelf langsgaat voor de reguliere controle. Zo kan uw kind vast vertrouwd raken met de tandarts en de praktijk; een behandeling is op die leeftijd meestal nog niet nodig. De tandarts kijkt of het gebit in orde is en geeft voor jonge kinderen vooral advies en voorlichting. Bereid uw kind op dit bezoek voor. Vertel dat de tandarts in uw mond zal kijken, en misschien ook in die van uw kind. Prikkel de nieuwsgierigheid, maar begin bij jonge kinderen niet over behandelingen.

4 - 6 jaar

De eerste blijvende kiezen komen door. Deze kunnen diepe groefjes hebben: als deze niet goed worden schoongehouden, zijn ze gevoelig voor tandplak. Juist op het moment dat de kiezen volledig zijn doorgebroken, ontstaan de meeste gaatjes. Op dat moment kan uw tandarts voorstellen om de kauwvlakken van de kiezen te sealen. Als uw kind zes jaar is, verliest hij of zij de onderste melksnijtanden; de bovenste melksnijtanden volgen tussen zeven en acht jaar.

 

Tips voor tandenpoetsen

Let erop dat uw kind twee keer per dag tandenpoetst en daarbij de achterste kiezen niet vergeet! Als uw kind tandenpoetsen vervelend vindt, probeer er dan een spelletje van te maken.

  • 4 jaar: gebruik peuter- of juniortandpasta met een aangepaste hoeveelheid fluoride peutertandpasta (500-750 ppm): per keer een dosering die niet groter is dan een erwt. Controleer bij aankoop de op de verpakking en/of tube aangegeven leeftijd.
  • Gebruik een dosering tandpasta ter grootte van een streepje/erwt en zorg dat uw kind zo min mogelijk tandpasta inslikt.
  • Vanaf 5 jaar – tweemaal per dag twee minuten poetsen met kinder- of volwassenentandpasta (1.000-1.500 ppm fluoride).
  • Poets bij kinderen tot tien jaar tenminste eenmaal per dag na (voor het slapengaan).

Vanaf 6 jaar

Tussen zijn zesde en twaalfde jaar wisselt uw kind de tanden en kiezen. Dit gebeurt volgens een vast patroon. Let erop dat de eerste blijvende kiezen goed worden gepoetst, want ze staan vrij ver achter in de mond. Vanaf het 16e jaar kunnen de verstandskiezen doorbreken. Daarmee is het gebit compleet.

Fluoride

Fluoride beschermt tegen tandbederf. De aanbevolen hoeveelheid voor kinderen tot zes jaar is maximaal 1.000 ppm per poetsbeurt. Vanaf zeven jaar raadt de Europese Vereniging voor Tandheelkunde een dosering van 1.500 ppm aan om efficiënt te zijn tegen tandbederf, hetzelfde als bij volwassenen.

Tandenpoetsen

Als het goed is, heeft uw kind zelf een goede poetsroutine ontwikkeld. Aangeraden wordt om het gebit van uw kind eenmaal per dag na te poetsen tot het tien jaar is. Leer uw kind nu ook flossen om de ruimte tussen tanden en kiezen goed schoon te maken. Een elektrische tandenborstel is het overwegen waard. Die maakt vanzelf goede poetsbewegingen.

Tandenpoetsen

Hou bij het tandenpoetsen een vaste volgorde aan: binnenkant, buitenkant, bovenop.

  • Binnenkant – Zet de tandenborstel recht op de tanden. Poets zachtjes heen en weer. Begin bij de kiezen en ga via de tanden naar de kiezen aan de andere kant. Doe dit voor de onder- en bovenkant.
  • Buitenkant – Poets nu op dezelfde manier je tanden aan de buitenkant, ook weer voor de onder- en bovenkant.
  • Bovenop – Poets nu bovenop je tanden en kiezen. Eindig met de kauwvlakken van de kiezen
 

Dosering

Tandpasta voor jonge kinderen bevat minder fluoride omdat zij soms tandpasta inslikken. Als u voor kinderen van zes jaar of jonger niet meer fluoridetandpasta dan de grootte van een erwt gebruikt, weet u zeker dat ze zo min mogelijk tandpasta doorslikken. Raadpleeg uw tandarts als uw kind fluoride in een andere vorm gebruikt

Fluoride

Fluoride maakt tanden sterker, maar mag om gezondheidsredenen alleen in lage concentraties worden gebruikt. Ook is het raadzaam om fluoridetandpasta niet in te slikken. Op ivorenkruis.nl vindt u nauwkeurig advies over fluoridegebruik bij kinderen. Dit advies is op basis van wetenschappelijke onderzoek opgesteld. Als de gebitsgezondheid bij jonge kinderen heel slecht is, kan een aanvullende fluoridebehandeling zinvol zijn na voedingsadviezen en uitgebreide mondhygiëne-instructie.

  • 0 en 1 jaar: Als de eerste tandjes doorkomen: minstens één keer per dag poetsen met een zacht borsteltje en fluoridetandpasta voor kleine kinderen. Masseer ook het tandvlees zacht. Gebruik 500-750 mpm fluoride (fluoride basisadvies van het Ivoren Kruis)
  • 2, 3 en 4 jaar: Tweemaal per dag poetsen met fluoridepeutertandpasta. Gebruik 500-750 mpm fluoride (fluoride basisadvies van het Ivoren Kruis)
  • Vanaf 5 jaar: Tweemaal per dag poetsen met speciale ‘juniortandpasta’ of fluoridetandpasta voor volwassenen (let altijd goed op de aangegeven leeftijd). Voor kinderen tot zes jaar mag er niet meer dan 1.000 mpm fluoride in de tandpasta zitten om verkleuring van de tanden te verkomen. Vanaf zeven jaar raadt de Europese Vereniging voor Tandheelkunde een dosis van 1.500 mpm fluoride aan.

Hoe werkt het?

  • De tandarts of mondhygiëniste maakt de kies goed schoon
  • Om de lak goed te laten hechten, worden de groefjes en putjes in het glazuur ‘geëtst’ (opgeruwd) met een zure vloeistof of gel. Deze etsvloeistof wordt na een korte inwerktijd weggespoten of opgezogen.
  • De tandarts of mondhygiëniste brengt met een instrument of kwastje de laklaag op de kies aan. De lak is heel dun en vloeit tot diep in de bodem van de groefjes en putjes.
  • Met een blauwe lamp wordt de lak hard gemaakt
  • De tandarts of mondhygiëniste controleert of de lak goed is aangebracht

Sealen

Nieuwe blijvende kiezen kunnen groefjes en putjes hebben. Deze zijn moeilijk schoon te poetsen, waardoor er meer kans is op gaatjes. Door kauwvlakken te ‘sealen’, worden ze als het ware verzegeld tegen bacteriën en dus ook tegen gaatjes. Daarbij wordt een wit of doorzichtig laagje kunsthars in de groeven van de kiezen aangebracht. Deze laag kan jarenlang blijven zitten en is niet te zien. De behandeling is pijnloos. Uw tandarts of mondhygiëniste vertelt u hier graag meer over.